Skathellekasting har røter langt tilbake i Jostedalen.
Skathellekasting hadde si stordomstid på 1930- og 40-talet. Sporten vart spelt fleire stader i landet, men overlevde berre i Jostedalen. Ein veit ikkje nøyaktig kor gamal sporten er.
Det eldste kjende fotografiet av skathellekasting er truleg teke i Fossøyane i Jostedalen, sommaren 1940 eller 1941. Dette er truleg den første fotografiske dokumentasjonen av sporten nokon gong — eit unikt historisk bilete som viser sporten i full blomstring under stordomstida. Du kan sjå biletet i tidslinja nedanfor.
Det årlege meisterskapet vert halde ved Dølaheimen i samband med den tradisjonelle marknaden i Jostedalen. Mylse og skathellekasting har lenge vore den tradisjonelle grunnmuren i marknaden.
Før i tida var det fleire damer som var med på skathellekasting, medan det no er karane som er mest aktive.
Film frå skathellekasting i Jostedalen, 1989. Eit av få opptak som finst frå den tida.
Skathellekasting i Jostedalen, 1989. Video: Arne Tuften.
Scroll for å utforske historia.
Magne Hesjevoll har i ei årrekkje vore trenar og ankerperson for skathellekasting i Jostedalen. Det var han som introduserte oss for sporten. Her fortel han si historie.
Intervju med Magne Hesjevoll — 19. juni 2026
Skathellekasting var ikkje berre knytt til Dølaheimen. Før i tida fanst det skathellebaner fleire stader i Sogn. Avisene dokumenterer konkurransar og oppvisingar i mellom anna Gaupne, Skjolden, Sogndal og Luster gjennom heile 1900-talet.
Etter det som blir fortalt i bygda, var det òg skathellebane ved marki på Grov. På det gamle biletet under, teke kring 1930, ser ein gardane på Grov med Bergsetbreen i bakgrunnen.
Olav Grov er leiar i Jostedal historielag og fast kommentator på skathellekonkurransane. Få kjenner tradisjonen og dei gamle spelestadane betre. Her fortel han om skathellebanene som fanst rundt om i Jostedalen før i tida.
Intervju med Olav Grov om skathellebaner før i tida — 3. juli 2026
Laurdag 18. juli 2026 stilte 8 lag til start i skathellemeisterskapet. Dei føregåande åra har det vore 3 til 4 lag, så dette er den største deltakinga på mange år.
Same dag vart Dølaheimen offisielt opna att etter oppussing.
Under marknaden heldt Brage Norberg og Lars Andreas Myklebust Neset eit foredrag om skathelle.no. Dei fortalde om kvifor dei laga sida, og gjekk gjennom nettsida og arkivet saman med publikum.
Skathelle står ikkje åleine. Spelet er i slekt med ei rekkje nærskylde kastespel som har vore kjende over store delar av landet — under namn som skothyll, skothelle og skothyll. I Trøndelag blir skothyll framleis rekna som ein nasjonalidrett, organisert i klubbar og forbund med eigne seriar og cupar. Liknande spel er dokumenterte på Sunnmøre, Voss og i Hordaland, og forfattaren Bernt Støylen skreiv om skathelle i samlinga «Norske barnerim og leikar».
Skilnaden er at medan dei andre variantane mange stader har dabba av eller endra seg, er det i Jostedalen skathelle har halde fram som ein levande sport med eigne, faste reglar. Det er òg her spelet blir rekna som nasjonalsport. Kjeldene seier lite om kor gamalt spelet er, og om det ein gong var meir utbreidd — det finst ikkje skriftlege kjelder som stadfestar det.
Kjelde: Thomas Sletvold, «Skathelle, skothelle og skothyll», Jostedal skule- og bygdeavis, 2022.
Solrun Neset dokumenterte skathellekasting i Jostedalen på bloggen sin. Bloggen ligg framleis ute på bakken.wordpress.com — besøk gjerne nettsida om du er interessert i eldre bilete og dokumentasjon frå Jostedalen. Ho har gjeve oss løyve til å bruke bileta som ein del av det historiske arkivet om sporten. Bileta er òg lagt inn i tidslinja under rett årstal.
Sjå alle bileta frå Bakkebloggen →Fleire historiske dokument og bilete kjem. Sit du på kjelder, foto eller resultat frå tidlegare år — ta gjerne kontakt.
Skathelle.no